Borowik amerykański – czy jest jadalny?

Tak, borowik amerykański, czyli złotoborowik wysmukły, jest grzybem jadalnym po obróbce cieplnej. Rozpoznasz go przede wszystkim po długim trzonie z pionowymi bruzdami oraz jasnobrązowym kapeluszu. Sprawdź, gdzie rośnie, z czym można go pomylić i jak bezpiecznie wykorzystać go w kuchni.

Borowik amerykański – jak wygląda?

Borowik amerykański to potoczna nazwa gatunku Aureoboletus projectellus, należącego do rodziny borowikowatych. Jego owocnik ma zwykle 6–25 cm średnicy, choć wielkość zależy od wieku i warunków siedliskowych. Smukła sylwetka sprawia, że przypomina raczej koźlarza niż masywnego borowika szlachetnego.

Kapelusz młodego okazu jest niemal kulisty, później staje się wypukły i poduchowaty. Ma jasnobrązową, rudawą albo cynamonową barwę. Skórka pozostaje sucha, gładka i matowa, a po deszczu u starszych owocników może się lekko kleić. Charakterystyczny wałek na brzegu kapelusza tworzy skórka wystająca poza jego krawędź.

Pod kapeluszem znajdują się rurki białe, kremowe, żółtawe lub oliwkowe. Drobne, okrągłe pory zwykle nie zmieniają koloru po dotknięciu. Miąższ ma odcień różowawy i nie ciemnieje po przekrojeniu, choć jego barwa może delikatnie różnić się zależnie od wieku grzyba.

Trzon jako najważniejsza cecha

Silnie żłobkowany trzon jest najbardziej charakterystycznym elementem tego grzyba. Pionowe bruzdy biegną wzdłuż całej powierzchni, a sam trzon jest długi i stosunkowo cienki. Właśnie ta budowa pozwala odróżnić go od krępego borowika szlachetnego – prawdziwka.

Gdzie rośnie złotoborowik wysmukły?

Naturalnym obszarem występowania gatunku jest Ameryka Północna, zwłaszcza północno-wschodnia część Stanów Zjednoczonych. W Europie pojawił się pod koniec lat 80. XX wieku, a pierwsze stanowiska odnotowano na Litwie. Później rozprzestrzenił się na Łotwie i wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku.

W Polsce pierwsze udokumentowane obserwacje pochodzą z lat 2011–2014. Początkowo grzyb rósł głównie na Podlasiu, Suwalszczyźnie i Pomorzu. Obecnie spotyka się go także w głębi kraju, między innymi na Mazowszu, Śląsku oraz w rejonie Gór Świętokrzyskich.

Najlepiej szukać go w piaszczystych borach sosnowych, na porośniętych drzewami wydmach i wrzosowiskach. Gatunek tworzy mikoryzę z sosną pospolitą (Pinus sylvestris), a także z kosodrzewiną (Pinus mugo). W takim związku grzyb i drzewo wymieniają wodę oraz składniki mineralne na produkty fotosyntezy.

Czy borowik amerykański zagraża rodzimym grzybom?

Złotoborowik wysmukły jest uznawany za gatunek obcy i ekspansywny. Wykorzystuje siedliska, w których rosną sosny, dlatego konkuruje z rodzimymi grzybami o partnerów mikoryzowych. Szczególne obawy dotyczą borowika szlachetnego, który preferuje podobne lasy.

Nie ma jednak podstaw, by twierdzić, że w całej Polsce wyparł już prawdziwka. W niektórych nadmorskich lokalizacjach pojawia się bardzo licznie, ale długofalowy wpływ na bioróżnorodność nadal wymaga obserwacji. Sama obecność dużej liczby owocników nie przesądza jeszcze o trwałym usunięciu rodzimego gatunku.

Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów uregulowała nazwę złotoborowik wysmukły w 2021 roku. W obiegu nadal funkcjonują określenia borowik amerykański, borowik wysmukły, borowik wrzosowy i borowik wrzosowiskowy.

Czy borowik amerykański jest jadalny?

Tak. Borowik amerykański jest jadalny po obróbce cieplnej i może być składnikiem codziennych potraw. Ma łagodny, grzybowy smak z lekko kwaskowatą nutą. Jego aromat jest zwykle słabszy niż zapach borowika szlachetnego, lecz miąższ dobrze zachowuje strukturę podczas duszenia.

Przed przygotowaniem trzeba dokładnie oczyścić owocnik, odrzucić stare lub miękkie fragmenty i sprawdzić, czy identyfikacja jest pewna. Nie należy zbierać grzybów uszkodzonych, spleśniałych ani rosnących przy ruchliwych drogach. Resztek nie powinno się wyrzucać do lasu, ponieważ mogą zawierać zarodniki i sprzyjać dalszemu rozprzestrzenianiu gatunku.

Z czym można go pomylić?

Najczęściej myli się go z borowikiem szlachetnym albo borowikiem wrzosowym. Przy podobnym kapeluszu uwagę zwraca smukły, bruzdowany trzon. Nie należy jednak opierać oceny na jednej cesze, szczególnie gdy okaz jest młody lub zdeformowany.

Borowik amerykański różni się od borowika ponurego, który wymaga dokładnego ugotowania i na surowo może szkodzić. Goryczak żółciowy jest niejadalny z powodu bardzo gorzkiego smaku. W razie jakichkolwiek wątpliwości bezpieczniej pozostawić grzyb w lesie.

Jeśli nie potrafisz pewnie oznaczyć grzyba, nie wkładaj go do koszyka. Jadalność dotyczy prawidłowo rozpoznanego, świeżego owocnika.

Jak przyrządzić borowika amerykańskiego?

Świeże okazy można smażyć, dusić i gotować. Pasują do zup, sosów, farszu do pierogów, risotta oraz dań z makaronem. Popularne jest duszenie kapeluszy z cebulą i śmietaną, ale ciężkostrawna potrawa może wywołać ból brzucha u osób wrażliwych.

Gatunek nadaje się również do marynowania i suszenia. Przed suszeniem grzyby należy oczyścić bez długiego moczenia, pokroić na równe kawałki i wysuszyć do momentu, gdy będą kruche. Duża zawartość wody wydłuża ten proces, dlatego cienkie plastry schną szybciej niż całe kapelusze.

Owocniki zawierają między innymi witaminy A, B1, B2, C, D, E i PP, a także sole mineralne, białko oraz błonnik. Ten ostatni występuje głównie w postaci chityny, która jest trudna do strawienia. Z tego powodu potraw z borowików nie podaje się dzieciom poniżej 6. roku życia, osobom starszym ani ludziom z chorobami układu pokarmowego.

Najlepiej wykorzystać grzyby w dniu zbioru. W lodówce przechowuj je krótko, w przewiewnym pojemniku, bez szczelnego zamykania w foliowej torbie. Marynowane słoiki, susz albo zamrożone wcześniej obgotowane kawałki mogą być używane zimą.