Maliny letnie przycina się tuż po owocowaniu, zwykle w sierpniu, a jesienne po zakończeniu zbiorów albo na przedwiośniu. Sposób cięcia zależy od tego, czy owoce powstają na pędach dwuletnich, czy jednorocznych. Sprawdź, jak rozpoznać typ krzewu i nie usunąć pędów, które mają owocować.
Dlaczego trzeba przycinać maliny?
Malina właściwa (Rubus idaeus) szybko tworzy nowe pędy i odrosty korzeniowe. Bez regularnego cięcia krzew zamienia się w gęsty, trudny do pielęgnacji gąszcz, w którym splatają się części młode, stare i martwe.
Zagęszczenie ogranicza dostęp światła oraz przepływ powietrza. Liście i owoce dłużej pozostają wilgotne po deszczu, a takie warunki sprzyjają chorobom grzybowym, między innymi szarej pleśni powodowanej przez Botrytis cinerea. W nieciętych malinach łatwiej rozwijają się także szkodniki, w tym kwieciak malinowiec.
Przerzedzony krzew daje większe i lepiej wybarwione owoce, a zbiór staje się prostszy. Cięcie ogranicza też wychodzenie malin poza wyznaczony rząd – odrosty nie zajmują ścieżek ani sąsiednich grządek.
Najpierw rozpoznaj, czy masz maliny letnie, czy jesienne. Pomyłka przy sekatorze może pozbawić Cię plonu w kolejnym sezonie.
Kiedy przycinać maliny?
Termin zabiegu wyznacza sposób owocowania odmiany. Maliny letnie wydają owoce na pędach dwuletnich, najczęściej od czerwca do sierpnia. Maliny jesienne, nazywane też powtarzającymi, plonują głównie na pędach jednorocznych od sierpnia do jesiennych przymrozków.
| Typ malin | Na jakich pędach owocuje | Główny termin cięcia |
| Letnie | Dwuletnich | Bezpośrednio po zbiorach, zwykle w sierpniu |
| Jesienne | Jednorocznych, czasem także dwuletnich | Jesienią po owocowaniu lub do połowy marca |
| Świeżo posadzone | Brak plonowania w pierwszym etapie | Na przedwiośniu, przy ziemi |
Po posadzeniu sadzonki kopane z gruntu skraca się wiosną na wysokość około 5 cm. Dotyczy to również roślin posadzonych jesienią. Sadzonki z pojemników można pozostawić do pierwszego owocowania, a następnie przyciąć zgodnie z typem odmiany.
W chłodniejszych rejonach cięcie malin jesiennych często wykonuje się pod koniec zimy lub na przedwiośniu. Zabieg należy zakończyć najlepiej do połowy marca, zanim ruszy intensywna wegetacja. Jesienne koszenie można przeprowadzić po opadnięciu liści i zakończeniu zbiorów, lecz nie wolno ścinać krzewów podczas owocowania.
Jak przycinać maliny letnie?
U odmian letnich po zbiorach usuwa się wszystkie pędy dwuletnie, które wydały owoce. Tnie się je nisko przy ziemi, najlepiej bez pozostawiania długich kikutów. Są zwykle grubsze, brązowe i zdrewniałe, a na ich powierzchni widać pozostałości po owocach lub szypułki.
Młode, zielone pędy jednoroczne trzeba zostawić, bo w następnym roku staną się pędami owocującymi. Wiosną wycina się z nich części słabe, złamane, chore oraz wyrastające poza wyznaczony rząd. Na jednym metrze kwadratowym powinno pozostać około 8–12 silnych pędów, rozmieszczonych tak, aby się wzajemnie nie zacieniały.
Rozpoznawanie pędów
Najłatwiej kierować się wyglądem. Pęd dwuletni jest ciemniejszy, grubszy i nosi ślady wcześniejszego owocowania. Jednoroczny pozostaje zielony, gładki oraz pozbawiony kwiatów i owoców. Czy można ściąć wszystkie pędy jednocześnie? W przypadku malin letnich nie – krzew nie wyda wtedy owoców w najbliższym sezonie.
Wysokość i podpory
Maliny letnie osiągają nawet ponad 2 m i często rozchylają się na boki. Dlatego prowadzi się je przy konstrukcji ze słupków oraz drutów. Zbyt wysokie pędy można na przedwiośniu skrócić do około 1,5–1,7 m, ale tylko lekko, ponieważ silne cięcie usuwa pąki kwiatowe.
Wąski pojedynczy szpaler ułatwia pielęgnację i zbiór. Nowe pędy przywiązuje się do podpór, a te rosnące poza rzędem wycina. W małym ogrodzie funkcję konstrukcji może pełnić stabilne, ażurowe ogrodzenie.
Jak ciąć maliny jesienne?
Najprostsze cięcie odmian jesiennych polega na usunięciu wszystkich pędów nisko nad ziemią. Można pozostawić około 5–10 cm nasady. Zabieg wykonuje się po ostatnich owocach, zwykle we wrześniu lub październiku, albo zimą i na przedwiośniu.
Wiosną z pozostawionych nasad wyrastają nowe pędy. To one zakwitną i wydadzą owoce od sierpnia aż do przymrozków. Taki sposób prowadzenia ogranicza zimowanie części chorób i szkodników, a owoce rzadziej bywają robaczywe.
Cięcie na dwa terminy zbioru
Jeżeli zależy Ci na wcześniejszym, lecz mniejszym plonie, część pędów można pozostawić. Wybrane zeszłoroczne pędy skraca się o połowę, a resztę ścina przy ziemi. Na dolnych fragmentach owoce pojawią się latem, natomiast nowe pędy rozpoczną owocowanie później.
Ta metoda wymaga większej kontroli i przerzedzania. Po zakończeniu pierwszego zbioru pozostawione pędy należy usunąć, aby nie zagęszczały rzędu. W uprawie przydomowej częściej wybiera się pełne cięcie, ponieważ jest prostsze i ogranicza źródła infekcji.
Jak przerzedzać maliny?
Odrosty korzeniowe pojawiają się przez cały sezon. Część z nich można odciąć sekatorem, a silnie ukorzenione egzemplarze wykopać szpadlem. Niepotrzebne pędy chore najlepiej usunąć poza ogrodem, zamiast przeznaczać je na kompost.
Gdy krzewy rozchodzą się szeroko, pomocna jest bariera korzeniowa zakopana na głębokości 40–60 cm. Ogranicza przemieszczanie się podziemnych części i utrzymuje maliny w wyznaczonym pasie. Wąski szpaler o szerokości około 30–50 cm łatwiej odchwaszczać, podlewać i zbierać.
Na plantacjach czasem usuwa się pierwsze wiosenne pędy, gdy osiągną 10–15 cm. Zabieg może poprawić wielkość owoców i przewiewność, ale w suchym, słabym podłożu osłabia krzewy. W ogrodzie amatorskim lepiej z niego zrezygnować, chyba że rośliny rosną bardzo bujnie.
Czym i jak ciąć maliny?
Podstawowym narzędziem jest sekator jednoręczny z ostrym ostrzem. Do grubych, zdrewniałych pędów przyda się sekator dwuręczny, natomiast wykaszarka sprawdza się wyłącznie przy malinach jesiennych prowadzonych systemem pełnego cięcia.
Malin letnich nie wolno kosić wykaszarką, ponieważ trzeba zachować młode pędy jednoroczne. Usunięcie całego rzędu oznacza brak owoców w następnym roku. Podczas pracy noś rękawice – kolce różnią się liczbą zależnie od odmiany.
Cięcie wykonuj przy samej ziemi, jednym zdecydowanym ruchem. Tępe ostrze miażdży tkanki i pozostawia poszarpaną ranę. Narzędzie warto przecierać alkoholem co kilka krzewów, zwłaszcza gdy usuwasz pędy z objawami chorób.
Po zabiegu usuń wycięte części, podlej rośliny podczas suszy i uzupełnij ściółkę. Wiosną można zastosować kompost, a po zbiorach nawóz z przewagą potasu. Maliny najlepiej rosną w żyznej glebie o pH 5,5–6,5, na stanowisku słonecznym lub lekko zacienionym.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Dlaczego warto regularnie przycinać maliny?
Cięcie zapobiega zageszczeniu krzewu, poprawia dostęp światła i powietrza oraz zmniejsza ryzyko chorób i szkodników. Dodatkowo ułatwia zbiór i ogranicza rozrastanie się roślin poza rząd.
Kiedy przycinać maliny letnie i dlaczego nie wcześniej?
Maliny letnie tnę się tuż po zbiorach, zwykle w sierpniu, ponieważ owocują na pędach dwuletnich. Ścinanie ich wcześniej pozbawiłoby krzew plonu w następnym sezonie.
Jak odróżnić pędy jednoroczne od dwuletnich?
Pędy dwuletnie są grubsze, ciemniejsze, zdrewniałe i mają ślady owocowania, natomiast jednoroczne są zielone, gładkie i bez owoców. To proste kryterium pomaga nie usuwać przyszłorocznych pędów owocujących.
W jaki sposób przycinać maliny jesienne?
Maliny jesienne zwykle ścina się nisko przy ziemi po ostatnich owocach, pozostawiając 5–10 cm nasady. Takie pełne cięcie ogranicza choroby i szkodniki oraz przygotowuje nowe pędy na następny sezon.
Czy można użyć wykaszarki do cięcia wszystkich malin?
Wykaszarki nadają się tylko do malin jesiennych prowadzonych pełnym cięciem. Malin letnich nie wolno kosić wykaszarką, bo zniszczy się młode pędy jednoroczne i straci plon.
Ile pędów powinno pozostać na metr kwadratowy w odmianach letnich?
Po przerzedzeniu zostawia się około 8–12 silnych pędów na metr kwadratowy. Powinny być rozstawione tak, by się nawzajem nie zacieniały.
Jak postępować z nadmiernymi odrostami korzeniowymi?
Lżejsze odrosty można odciąć sekatorem, a mocno ukorzenione wykopać szpadlem; chore pędy należy wywieźć poza ogród. Dla ograniczenia rozrostu warto zainstalować barierę korzeniową na głębokości 40–60 cm.
