Las w szkle jako wyjątkowy prezent od serca? Kilka wskazówek jak wykonać go samodzielnie

Jak zrobić las w słoiku? Ułóż w naczyniu kolejne warstwy – najpierw drenaż ze żwiru, potem węgiel aktywny, a na końcu ziemia dopasowana do roślin. Posadź gatunki lubiące wilgoć (do kompozycji zamkniętych) lub sucholubne (do kompozycji otwartych) i delikatnie udekoruj powierzchnię. Na koniec zamknij naczynie, aby powstał samowystarczalny mikroklimat z obiegiem wody, który wymaga minimalnej pielęgnacji.

Las w słoiku, znany również jako las na szkle, wykonany samodzielnie w domu to idealny prezent dla wyjątkowej osoby. Można go podarować bliskiej osobie z okazji urodzin, ważnej rocznicy, czy z okazji świąt Bożego Narodzenia. Las w szkle pasuje niemal do każdego wnętrza i cieszy oko przez wiele miesięcy. Można go podarować każdemu niezależnie od jego wieku lub płci. Warto podkreślić, że znany jest przypadek zamkniętego ogrodu w butli założonego przez Davida Latimera, który po jednorazowym podlaniu funkcjonuje już ponad 50 lat tylko dzięki obiegowi wody i gazów w naczyniu. Jak samodzielnie wykonać podobną kompozycję w domu?

Co jest potrzebne do zrobienia lasu w szkle?

Na pierwszy rzut oka wykonanie lasu w słoiku wydaje się trudne i czasochłonne. Skąd wziąć materiały do jego wykonania? Gdzie je kupić? Odpowiedź jest prosta: w sklepach budowlanych i ogrodniczych, kwiaciarniach lub supermarketach. Część elementów – jak kora, szyszki czy kawałki drewna – można też zebrać w pobliskim lesie lub parku.

• podłoże i elementy naturalne – ziemia o kwaśnym odczynie (np. do paproci), żwir ozdobny do drenażu, węgiel aktywny w granulkach, żywy mech lub mech stabilizowany, drobne kamienie, kawałki drewna, kora, szyszki,
• naczynie szklane – słoik lub inne szklane naczynie, najlepiej z możliwością szczelnego zamknięcia korkiem, pokrywką lub zakrętką,
• rośliny – małe sadzonki roślin wilgociolubnych (np. paprocie, bluszcz, fitonie, skrzydłokwiaty) lub sucholubnych (np. sukulenty, małe kaktusy – tylko do kompozycji otwartych).

• narzędzia – długa pęseta do ustawiania roślin i dekoracji,
• nożyczki – przycinanie korzeni i usuwanie uszkodzonych liści,
• pędzel – do oczyszczania ścianek naczynia z ziemi i pyłu,
• plastikowa strzykawka lub mała butelka z wąską końcówką – do precyzyjnego podlewania,
• mała łyżka lub łopatka – do wsypywania i formowania podłoża.

Kompozycja otwarta czy zamknięta?

Przed zakupem roślin i doboru podłoża trzeba zdecydować, czy powstanie kompozycja zamknięta, czy otwarta. W zamkniętym naczyniu panuje wysoka wilgotność, dlatego najlepiej czują się tam rośliny wilgociolubne, takie jak paprocie, bluszcze, fitonie, niektóre filodendrony czy mchy. Tworzą one miniaturowy odpowiednik wilgotnego, leśnego poszycia.

W kompozycjach otwartych sprawdzą się natomiast wyłącznie rośliny sucholubne – sukulenty i kaktusy. W szczelnie zamkniętym szkle szybko zaczęłyby gnić z powodu nadmiaru wilgoci. Dlatego zasada jest prosta: słoik zamknięty to królestwo roślin lubiących wodę, a słoik otwarty – miejsce dla gatunków pustynnych i stepowych.

Przygotowanie szklanego naczynia i podłoża

Naczynie powinno być wykonane z białego, cienkiego szkła, aby rośliny otrzymywały jak najwięcej światła. Musi mieć możliwość zamknięcia korkiem, zakrętką lub pokrywką. Słoik należy dokładnie umyć płynem do naczyń, następnie wypłukać, wyparzyć wrzątkiem i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. Taki zabieg zmniejsza ryzyko rozwoju pleśni i szkodliwych mikroorganizmów wewnątrz kompozycji.

Na dnie umieszcza się warstwę żwirku drenażowego, która ma odprowadzać nadmiar wody od korzeni. Następnie wsypuje się warstwę ziemi o grubości ok. 6–8 cm. Ziemię warto wymieszać z węglem aktywnym, który poprawia filtrowanie wody w słoiku i ogranicza rozwój bakterii oraz grzybów. Jego ilość zależy od ilości użytej ziemi – przy warstwie podłoża o wysokości ok. 8 cm wystarczy około jednej łyżki stołowej węgla. Na brzegach szkła można uformować ozdobne pagórki ze żwirku drenującego, a podłoże lekko ugnieść dłonią, nadając mu kształt płaski lub pagórkowaty. Po zakończeniu wsypywania warstw warto oczyścić wnętrze naczynia pędzelkiem z resztek ziemi.

Umieszczanie roślin

Ilość sadzonych roślin powinna być dostosowana do ich wielkości oraz pojemności naczynia. Nie należy ich upychać zbyt gęsto, bo ograniczy to dalszy rozwój i zaburzy cyrkulację powietrza w środku. Do naczynia o średnicy ok. 20 cm najlepiej posadzić maksymalnie trzy rośliny. Popularne gatunki do lasu w szkle to bluszcze, paprocie, skrzydłokwiaty, fitonie, a w kompozycjach otwartych – sukulenty.

Przed posadzeniem każdej sadzonki należy delikatnie rozluźnić palcami bryłę korzeniową. W podłożu wykonuje się palcem lub końcówką łyżki otwór, umieszcza roślinę, a następnie zasypuje korzenie ziemią i lekko dociska podłoże wokół, aby ją ustabilizować. Po posadzeniu wszystkich roślin ściany naczynia znów czyści się pędzelkiem.

Dlaczego rośliny w słoiku nie rozrastają się bez końca? W zamkniętym naczyniu korzenie mają ograniczoną przestrzeń, a warstwa podłoża jest stosunkowo płytka. Do tego dochodzi zmieniony skład gazowy powietrza – z czasem ilość dwutlenku węgla w słoiku spada, co naturalnie spowalnia fotosyntezę. Mniej „budulca” dla tkanek oznacza wolniejszy wzrost i stopniową miniaturyzację roślin, dzięki czemu kompozycja długo zachowuje właściwe proporcje.

Dekorowanie

Dekorowanie lasu w szkle to jedna z najprzyjemniejszych czynności. Można wykorzystać szyszki, kawałki drewna, ozdobne kamyki, korę sosnową, muszle i inne drobne elementy. Każdy z nich trzeba wcisnąć lekko w podłoże, aby pozostawał stabilny przy przenoszeniu słoika. Na końcu warto dodać wilgotny, nasączony wodą mech, który będzie dodatkowo przyczyniał się do utrzymania stałej wilgotności wokół roślin. Najlepiej wybierać mech ciemnozielony, świeży lub stabilizowany. Odkryte fragmenty ziemi można przysypać drobnym żwirkiem ozdobnym, a na koniec ponownie oczyścić ścianki naczynia pędzelkiem.

Gdzie postawić i jak pielęgnować las w szkle?

Po wykonaniu kompozycji las w szkle trzeba podlać po raz pierwszy. Do podlewania używa się miękkiej, czystej wody – najlepiej przegotowanej, filtrowanej lub deszczówki. Ilość wody zależy od wielkości naczynia, rodzaju roślin i wysokości podłoża. Przyjmuje się, że do naczynia o średnicy ok. 20 cm, gdzie wysokość podłoża wynosi około 10 cm, można wlać mniej więcej 150 ml wody. Najlepiej nawilżać przede wszystkim mech i powierzchnię podłoża, kierując strumień po kamieniach lub ściance słoika, aby nie wypłukiwać ziemi spod roślin.

Zamknięty las w słoiku tworzy własny, niezależny ekosystem z zamkniętym obiegiem wody, dlatego po prawidłowym przygotowaniu nie wymaga on regularnego podlewania.

W kompozycjach zamkniętych nie stosuje się podlewania co miesiąc. Podlewanie wykonuje się wyłącznie interwencyjnie – wtedy, gdy pojawią się wyraźne oznaki suszy. Sygnałem może być mech, który zaczyna bieleć lub szarzeć, wyraźnie podsuszone liście roślin oraz ziemia, która kurczy się i odstaje od ścianek naczynia. W takiej sytuacji wystarczy niewielka ilość wody, np. kilkadziesiąt mililitrów, podana strzykawką w kilka miejsc podłoża. Po podlaniu słoik znów się zamyka.

Po pierwszym nawadnianiu oraz zamknięciu słoika rozpoczyna się proces ukorzeniania roślin i stabilizowania mikroklimatu. W pierwszych tygodniach ścianki mogą częściej parować – wtedy można uchylić naczynie na kilkanaście minut i przetrzeć szyby ręcznikiem papierowym. Docelowo w ciągu dnia szkło powinno być przejrzyste, a delikatna mgiełka pary może pojawiać się jedynie rano lub wieczorem.

Las w słoiku najlepiej ustawić w jasnym miejscu, z rozproszonym światłem – z dala od bezpośredniego nasłonecznienia, grzejników i kominków. Zbyt silne słońce powoduje przegrzanie wnętrza (efekt szklarni) i może doprowadzić do „ugotowania” roślin. Z kolei ustawienie w głębokim cieniu sprzyja wyciąganiu się pędów i rozwojowi pleśni. Idealne będzie stanowisko kilka kroków od okna, gdzie dociera dużo światła dziennego, ale promienie nie padają bezpośrednio na szkło.

Najczęstsze problemy z lasem w szkle i jak je rozwiązać

• pleśń w słoiku – najczęściej pojawia się przy nadmiarze wilgoci, niskiej temperaturze i ograniczonym dostępie światła. Na korze, szyszkach lub liściach widać biały albo szary puch. Należy mechanicznie usunąć porażone fragmenty, dobrze przewietrzyć naczynie, przenieść je w jaśniejsze miejsce i zastosować delikatny oprysk preparatem grzybobójczym przeznaczonym do roślin ozdobnych. Aby zmniejszyć ryzyko nawrotu, elementy organiczne (kora, korzenie dekoracyjne) warto wcześniej wygotować w wodzie z solą, a po wysuszeniu ewentualnie spryskać środkiem przeciwgrzybowym.
• zaparowane ścianki naczynia – silne parowanie utrzymujące się przez cały dzień oznacza zbyt wysoki poziom wilgoci lub przegrzewanie kompozycji. W pierwszym miesiącu po posadzeniu trwa okres stabilizacji – wtedy dobrze jest otwierać słoik na około 15 minut dziennie i przecierać ścianki ręcznikiem papierowym, aż ilość skroplonej wody się zmniejszy. Jeśli problem nadal występuje, trzeba znaleźć chłodniejsze i mniej nasłonecznione miejsce.
• żółknięcie lub usychanie mchu – mech reaguje bardzo szybko na niekorzystne warunki. Żółknięcie może być skutkiem zbyt silnego słońca lub podlewania twardą wodą, która zostawia osad na delikatnych listkach. Mech należy zraszać wyłącznie wodą destylowaną lub deszczówką, a samą kępę mocno docisnąć do podłoża, aby łatwiej pobierała wodę z ziemi. Przy wyraźnym przesuszeniu pojedyncze fragmenty można wymienić na świeże.
• ziemiórki (małe muszki) – to drobne, ciemne muszki przypominające muszki owocówki, które pojawiają się, gdy w podłożu znajdują się ich larwy. Dorosłe osobniki głównie przeszkadzają wizualnie, ale larwy podgryzają młode korzenie roślin. Aby ograniczyć ich liczebność, warto włożyć do słoika żółty lep na owady lub ustawić obok szklaną pułapkę z roztworem octu jabłkowego i kroplą płynu do naczyń. W poważniejszych przypadkach stosuje się preparaty przeznaczone do zwalczania ziemiórek w podłożu lub umieszcza w kompozycji małą roślinę owadożerną, która będzie wyłapywała owady latające wewnątrz naczynia.