Najlepiej posadzić komarzycę, pelargonię pachnącą, lawendę, kocimiętkę, miętę i bazylię. Rośliny wydzielają olejki eteryczne, których zapach może dezorientować komary, ale nie tworzą szczelnej ochrony całego ogrodu. Działają przede wszystkim blisko miejsca wypoczynku, dlatego sadź je w grupach, najlepiej w odległości do około 2 m od tarasu, balkonu, altany lub ławki.
Co posadzić w donicach, a co w gruncie?
Na balkonie i tarasie najlepiej sprawdzają się gatunki, które dobrze rosną w pojemnikach, mają intensywnie pachnące liście i można ustawić je tuż obok krzeseł albo stołu. W ogrodzie warto wykorzystać większe grupy lawendy, kocimiętki czy bodziszka. Pojedyncza roślina będzie ozdobą, lecz jej zapach obejmie niewielką przestrzeń.
Wiele aromatycznych gatunków uwalnia więcej olejków po ogrzaniu przez słońce albo po delikatnym potarciu liści. Nie oznacza to jednak, że trzeba stale dotykać roślin. Wystarczy poruszać nimi podczas podlewania, przechodzenia obok lub lekkiego przycinania.
Na balkon i taras wybierz przede wszystkim:
- Komarzyca, czyli plektrantus koleusowaty – tworzy długie, zwisające pędy, dlatego dobrze wygląda w wiszącej donicy. Lubi lekkie zacienienie i regularne podlewanie. W pełnym słońcu jej liście mogą ulegać poparzeniu.
- Pelargonia pachnąca lub cytrynowa – najlepiej rośnie na jasnym, słonecznym stanowisku. Jej aromatyczne liście pachną mocniej po ogrzaniu i delikatnym roztarciu.
- Mięta – dobrze rośnie w pojemnikach i półcieniu. Trzeba kontrolować jej rozrost, ponieważ w gruncie łatwo zajmuje dużą przestrzeń.
- Bazylia – wymaga ciepła, światła i przepuszczalnego podłoża. Regularne uszczykiwanie wierzchołków pobudza ją do krzewienia i zapewnia świeże, aromatyczne liście.
- Lawenda i kocimiętka – mogą rosnąć w dużych donicach na słonecznym balkonie lub tarasie, jeśli zapewnisz im odpływ nadmiaru wody.
Do ogrodu, na rabaty i w pobliże altany pasują gatunki bardziej odporne i rozrastające się:
- Lawenda wąskolistna – wybierz dla niej ciepłe, słoneczne miejsce z przepuszczalnym, raczej suchym podłożem. Nie toleruje zastojów wody. Dobrze wygląda w grupach przy ścieżkach, tarasie i ławce.
- Kocimiętka – jest łatwa w uprawie, długo kwitnie i dobrze znosi słońce oraz suchszą glebę. Jej zapach może odstraszać komary, lecz przyciąga koty.
- Bodziszek korzeniasty – bylina nadająca się także do częściowego cienia. Rozrasta się za pomocą kłączy, więc zostaw jej miejsce na rozwój.
- Mięta pieprzowa – najlepiej posadzić ją w dużej donicy wkopanej w ziemię albo w pojemniku bez dna. Tak ograniczysz jej ekspansywny wzrost.
- Surmia – większe drzewo do przestronnego ogrodu. Wymaga ciepłego, osłoniętego stanowiska i ochrony młodych egzemplarzy przed mrozem.
Pelargonie, komarzycę, rozmaryn i bazylię przed pierwszymi przymrozkami trzeba przenieść do jasnego pomieszczenia albo potraktować jako rośliny sezonowe. Lawenda w gruncie zwykle zimuje łatwiej niż w pojemniku, ponieważ korzenie doniczkowych okazów są bardziej narażone na przemarzanie.
Jak dobrać rośliny do stanowiska?
Najpierw oceń ilość światła, dostęp do wody i wielkość miejsca wypoczynku. Poniższa tabela ułatwia szybki wybór:
| Roślina | Stanowisko | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Komarzyca | Półcień, lekkie zacienienie | Doniczka, wiszący pojemnik |
| Pelargonia pachnąca | Słońce | Doniczka, skrzynka, taras |
| Lawenda wąskolistna | Słońce, sucho i przewiewnie | Grunt, duża donica |
| Kocimiętka | Słońce, umiarkowanie sucha gleba | Grunt, doniczka |
| Mięta | Światło rozproszone, półcień | Doniczka, grunt z ograniczeniem korzeni |
| Bazylia | Słońce i osłona od wiatru | Doniczka, skrzynka |
| Bodziszek korzeniasty | Słońce lub półcień | Grunt, rabata |
Jak sadzić rośliny, żeby efekt był wyraźniejszy?
Największym błędem jest ustawienie dwóch lub trzech donic na dużym tarasie i oczekiwanie, że zapach obejmie cały ogród. Strefa zapachowa jest najsilniejsza przy roślinie i szybko słabnie wraz z odległością. Na balkonie można uzyskać lepszy efekt, ustawiając kilkanaście mniejszych roślin lub kilka dużych, mocno rozkrzewionych okazów.
Barierę zapachową zaaranżujesz w kilku krokach:
- Wybierz miejsce wypoczynku – ustaw rośliny przy stole, ławce, wejściu do altany albo drzwiach balkonowych, zamiast sadzić je na odległej części działki.
- Posadź je w grupach – połącz kilka gatunków o podobnych wymaganiach, na przykład lawendę z kocimiętką albo pelargonię z bazylią i miętą.
- Wykorzystaj różne poziomy – donice na podłodze, skrzynki na balustradzie i wisząca komarzyca lepiej wypełnią małą przestrzeń niż pojedynczy rząd roślin.
- Uwalniaj aromat – przed wieczornym wypoczynkiem delikatnie potrzyj kilka liści komarzycy, pelargonii, mięty lub bazylii. Nie rób tego mocno, aby nie uszkodzić tkanek.
- Dbaj o kondycję roślin – podlewaj je zgodnie z wymaganiami, usuwaj przekwitłe kwiaty i przycinaj nadmiernie wyciągnięte pędy. Osłabiona roślina zwykle ma mniej liści i słabszy aromat.
Na bardzo wietrznym balkonie zapach będzie szybciej się rozpraszał, dlatego donice ustaw przy ścianie lub balustradzie osłaniającej od dominujących podmuchów. Nie przesadzaj jednak z zagęszczeniem bez zapewnienia odpływu wody. Mokre podłoże sprzyja gniciu korzeni, a stojąca woda w podstawkach może stać się miejscem rozwoju komarów.
Regularnie opróżniaj podstawki, wiadra, konewki i inne pojemniki, w których zbiera się deszczówka. Sama kompozycja roślin nie zrekompensuje bliskości miejsca, w którym komary mogą się rozmnażać.
Rośliny najlepiej połączyć z innymi metodami
Rośliny zapachowe są wsparciem, a nie stuprocentową ochroną. Gdy komarów jest dużo, dodatkową różnicę mogą zrobić moskitiery przy drzwiach i oknach, ograniczenie stojącej wody oraz rozsądne planowanie miejsca wypoczynku. Warto też tworzyć warunki sprzyjające naturalnym wrogom owadów, na przykład jerzykom, o ile jest to możliwe w danym otoczeniu.
Na małym balkonie zacznij od komarzycy, pelargonii pachnącej i mięty. Na słonecznej rabacie połącz lawendę z kocimiętką, a w półcieniu wybierz bodziszek i miętę. Najlepszy rezultat daje nie pojedynczy „cudowny” gatunek, lecz zdrowe rośliny posadzone gęsto i blisko miejsca, w którym spędzasz wieczory.
